Author Archive

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 37

Moralny a zarazem i ekonomiczny upadek, którym nam grozi wolna konkurencja, znacznie jaskrawiej by się zaznaczał, gdyby siły społeczne, mianowicie bezinteresowne poświęcenie i poszanowanie obowiązku, wierność, rzetelność, idealizm, nie były zachowały znacznej części swej potęgi i żywotności mimo brutalnie egoistycznego ekonomicznego ruchu. Również i przeważa część pracy naukowej, która tak potężnie wspiera

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 36

Oczywistą jest rzeczą, że doszliśmy do tego punktu,  w którym ekonomiczny rozwój ludzkości, przez pewien czas pozostawiony zupełnie pod wpływem tak zwanych praw natury i ich naturalnej równowagi, domaga się świadomej i celowej organizacji społecznej. Nie mamy tu jednak bynajmniej na myśli nowych społecznych więzów i ramek, jak to rozumieją krótkowidzący i

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 35

„Miłość prawdy i zmysł sprawiedliwości, uczucie ludzkości i cześć, jaką winniśmy duszy naszego bliźniego zanoszą protest, przeciw zdaniu o wolnym współzawodnictwie, które jest kłamstwem wtedy, gdy pod niem kryjemy mniemanie, że robotnik nie mający innych środków do życia prócz pracy własnej może się „swobodnie” umawiać z kapitalistą, który mu zarobek daje, t.

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 34

Teoria ta pomija również okoliczność, że  o ile mowa o społeczeństwie ludzkim, nigdy wolne współzawodnictwo stosowanym nie było, gdyż u ludzkości nie prawa natury stanowiły miarę postępowania lecz przepisy ludzkie t. j. pewne dowolnie przez ludzi ustanowione reguły i normy. Właśnie to trzymanie się praw dowolnych w ciągu całych stuleci sprawiło, jak

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 33

Od walki o byt rozgrywającej się w całej przyrodzie odróżnia on „dążenie do udoskonalenia” właściwie tylko ludziom tj. istotnym rozumnym. Etyka wzbrania nam obecnie uznawać „w wolnym współzawodnictwie sił” jedyny motor postępu ludzkiego, a człowiek etyczny musi w ogóle hasło wolnej konkurencji poczytywać za fałsz. Prawowierna nauka wychodzi z tego założenia, że

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 32

Podobne do powyższych wywody spotykamy w książce Buchnera p. t. Darwinizm i demokracja społeczn: czyli walka o byt i nowoczesne społeczeństwo, w której frazesem, nieokreślonym i mglistym celem nazywa zamianę kapitalistycznej własności prywatnej środków produkcji na własność społeczną oraz produkcji towarów na wytwórczość społeczną, przez społeczeństwo kierowaną. To zdanie sprzeczne jest z

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 31

Zasada polityczna: równe prawa i równe obowiązki powinna iść w parze z zasadą społeczną równe środki i równe okoliczności. Rozstrzygać powinna osobista siła i praca, osobisty talent i wytrwałość, lecz nie warunki sprzyjające lub nieprzyjazne, albo też przypadkowość urodzenia. Sądząc z tych poglądów i zapatrywań można by mniemać, że Buchner jest demokratą

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 30

Ta walka o byt wywołuje wiele cierpień i krzywd. Prowadzi się ją bardzo nierównymi siłami i środkami. W królestwie zwierząt rozstrzyga osobista siła i zdolność. Inaczej się dzieje z człowiekiem, który już przychodząc na świat zastaje wszystkie miejsca przy uczcie życia zajęte, a jeśli urodzenie, bogactwo, stanowisko itd. nie przychodzą mu w

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 29

Właściwym źródłem postępu jest życie drzemiące w istotach a budzące się pod wpływem podniet zewnętrznych. Istoty żyjące oddziaływają wzajemnie na siebie nie przez walkę i współzawodnictwo lecz przez miłość. Miłość jest podstawą spójni między różnymi cząstkami naszej duszy; jest najpotężniejszym i najrozleglejszym związkiem między wszystkimi duszami składającymi społeczeństwo. A jakże my, ludzie,

1

Pośredni pogląd na daną kwestię cz. 28

Właściwym źródłem społecznego i ludzkiego postępu nie są te popędy, które się chleba domagają lub dążą do takiego mnożenia się ludności, które by przewyższało ilość środków do życia. Walka o chleb 1 korzystne stanowisko nie okazuje się główną dźwignią ludzkiego udoskonalenia się. Wewnętrzne życie duszy przenika do świadomości, a bodźce podniecające ze